Anahtar Kelimeler
Tevşîh
Türk Müziği Eğitimi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Râkım Elkutlu, Mevlevî Âyîn-i Şerîfi, Tevşîh, İlâhi, Beste, Ağır Semâî, Yürük Semâî, Şarkı, Türkü, Marş gibi dinî ve din dışı formlarda 600’e yakın eseri Türk Mûsikîsine kazandırmış 20. yüzyılın önemli bir şahsiyetidir. Onun Türk Mûsikîsindeki değeri sadece ürettiği eserlerin niceliğiyle sınırlı değildir. O aynı zamanda melodik seyir ve beste karakteri bakımından ortaya koyduğu yeni bir eğilimle makâm, form ve usûl açısından farklılık gösteren eserler üretmesi yönüyle değerli bir sanatkârdır. Sekiz İlâhi, dört Tevşîh, bir Mevlevî Âyîn-i Şerîfi ile Dinî Mûsikî alanında üç farklı formu başarıyla kullanmıştır.
Bu çalışmanın amacı, sanatkâra ait Rast Tevşîh’in makâm ve geçki bakımından incelenerek eserlerindeki makâmsal ve teknik anlayışı ortaya koymak, onun Türk Mûsikîsi için bir ekol olmasını sağlayan temel nitelikleri göstermektir. Bu durum analitik araştırmaların yaygınlaştırılması ve Türk Mûsikîsi eğitimi verilen kurumlarda eğitim gören sanatçı adaylarının gelişimine katkı sağlayacaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için Râkım Elkutlu’nun Rast Tevşîh adlı eserinin farklı nüshalarına ait notalar bilgisayar ortamına aktarılmış, makâm ve geçki tespitinde eser bütün olarak ele alınmıştır. Çalışma neticesinde Tevşîh’in içerisindeki melodik hareketler, çeşniler ve makâm geçkileri perde temeli göz önünde bulundurularak 14 bölüm hâlinde tahlil edilmiş, bestekârın Rast makâmına uygun geçkileri tespit edilmiştir.
Abstract
Râkım Elkutlu is an important figure of the 20th century who contributed nearly 600 works to Turkish music in religious and secular forms such as the Mevlevî Âyîn-i Şerîfi, tevşîh, ilâhi, beste, ağır semâî, yürük semâî, şarkı, türkü and march. His value in Turkish music is not limited to the number of works he produced. He is also a valuable artist in that, with a new tendency he introduced in terms of melodic progression (seyir) and compositional character, he produced works that differ in terms of makam, form and usul. With eight ilâhis, four tevşîhs and one Mevlevî Âyîn-i Şerîfi, he successfully used three different forms in the field of religious music.
The aim of this study is to reveal the makam-related and technical understanding in the composer's works by examining his Rast Tevşîh in terms of makam and geçki (modulation), and to show the basic qualities that made him a school (ekol) for Turkish music. This will contribute to the dissemination of analytical research and to the development of prospective artists studying at institutions that provide Turkish music education. To achieve this aim, the notations of different copies of Râkım Elkutlu's Rast Tevşîh were transferred to a digital environment, and the work was considered as a whole in determining its makam and geçkis. As a result of the study, the melodic movements, çeşnis and makam geçkis within the tevşîh were analyzed in 14 sections on the basis of the perdes (pitches), and the composer's geçkis appropriate to the Rast makam were identified.
Keywords: Râkım Elkutlu, Tevşîh, Turkish Music Education
Kaynakça
Ak, A.Ş. (2002). Türk Mûsikîsi Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları, 148.
Ayverdi, İ. (2006). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Kubbealtı İktisadi İşl., İstanbul, c.3, 3153.
Demirci, M. (2017). Türk Dinî Musikisinin 200’ü, Ankara, 101.
İnal, İ. M. K. (1958). Hoş Sada Son Asır Türk Mûsikîşinasları. İstanbul: Maarif Basımevi, 240.
Kutluğ, Y. F. (2000). Türk Musikisinde Makâmlar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 160-162.
Özalp, N. M. (1992). Türk Mûsikîsi Beste Formları. Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 54.
Özkan, İ. H. (1998). Türk Mûsikîsi Nazariyatı ve Usûlleri. İstanbul: Özener Matbaası, 115.
Rona, M. (1960). 50 Yıllık Türk Mûsikîsi. İstanbul: Türkiye Yayınevi, 115-116.
Rona, M. (1970). 20.Yüzyıl Türk Mûsikîsi. İstanbul: Türkiye Yayınevi, 157-162.
Sezgin, B. S. (1995). Elkutlu Mehmet Râkım, T.D.V. İslam Ansiklopedisi, c. 11, 55-56.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2018 Sanat Eğitimi Dergisi