Abstract
The aim of this study is to identify the problems encountered by music teachers in music education conducted for secondary school inclusive students and to determine the methods they use. In this study, qualitative research methods were used and the general survey model was adopted. The participants of the study consisted of 24 music teachers working in private and public secondary schools in the Antakya district of Hatay in the 2020-2021 academic year. A semi-structured interview form prepared by the researchers was used as the data collection tool in the study. The teachers who participated in the study were asked 31 questions about the music education given to inclusive students. The data were evaluated through content analysis, and frequency and percentage values were given and presented in tables according to categories. In line with the findings obtained in the content analysis, it was found that secondary school music teachers' experience in music lessons for inclusive students and their knowledge about inclusive education were not at a sufficient level and they did not consider the undergraduate education they received sufficient. In the study, it was observed that inclusive students needed one-to-one attention considering their disability and accordingly, the school administration, teachers and other school personnel displayed positive behaviors toward these students. It was concluded that the teachers participating in the study did not have the necessary competence regarding the IEP (Individualized Education Program) and that, owing to insufficient lesson time, they could not allocate enough time to the students who needed this education.
Öz
Bu araştırmada ortaokul kaynaştırma öğrencilerine yönelik yürütülen müzik derslerinde müzik öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunları tespit etmek, kullandıkları yöntemleri belirlemek amaçlanmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış ve model olarak genel tarama modeline yer verilmiştir. Araştırmanın katılımcıları 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Hatay’ın Antakya ilçesinde özel ve resmi ortaokullarda görev yapan 24 müzik öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlere kaynaştırma öğrencilerine yönelik verilen müzik eğitimi hakkında 31 soru yöneltilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizine göre değerlendirilmiş, frekans ve yüzde değerleri verilip kategorilere göre tablolaştırılarak sunulmuştur. İçerik analizinde elde edilen bulgular doğrultusunda; ortaokul müzik öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencilerine yönelik yürütülen müzik derslerindeki deneyimlerinin ve kaynaştırma eğitimi hakkındaki bilgilerinin yeterli düzeyde olmadığı, lisans eğitimi sürecinde aldıkları eğitimi yeterli bulmadıkları belirlenmiştir. Araştırmada kaynaştırma öğrencilerinin engel durumları göz önünde bulundurularak birebir ilgiye gereksinim duydukları tespit edilmiş ve bu doğrultuda okul idaresinin, öğretmenlerin, diğer okul personelinin bu öğrencilere karşı olumlu davranışlar sergiledikleri görülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) hakkında da gerekli donanıma sahip olmadıkları, ders süresinin yetersizliğinden dolayı bu eğitime ihtiyaç duyan öğrencilere yeterince zaman ayıramadıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Müzik Eğitimi, kaynaştırma eğitimi, bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP)
References
Akçamete, G. (1998). Türkiye’de özel eğitim. Anadolu Üniversitesi Yayını.
Akpınar, H. (2012). Görme engellilerde Braille işaret sistemi ve müzik eğitiminde kullanılabilirliği (Tez No. 319679) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi-Erzurum]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Artan, İ. Z. ve Balat-Uyanık, G. (2003). Okulöncesi eğitimcilerinin entegresyona ilişkin bilgi ve düşüncelerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11 (1), 65-80.
Atterbury, B. W. (1990). Mainstreaming exceptional learners in music. Prentice Hall.
Aytaç-Ayaz, B. (2019). Özel eğitim kurumlarındaki müzik eğitiminin değerlendirilmesi (Antalya ili örneği) (Tez No. 555298) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi-Afyon]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Başar, Ş. (2016). 6-12 yaş orta-ağır zihinsel geriliği olan çocuklarda ses, ritim ve hareket uygulamaları (Tez No. 436981) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Batmaz, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencilerine yönelik yaptıkları öğretimsel düzenlemeler (Tez No. 454679) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi-Denizli]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Batu, E. S., Cüre, G., Nar, S., Gövercin, D. ve Keskin, M. (2018). Türkiye'de ilkokul ve ortaokullarda yapılan kaynaştırma araştırmalarının gözden geçirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(3), 577-614. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.336925.
Batu, S., Kırcaali-İftar, G. ve Uzuner, Y. (2004). Özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırıldığı bir kız meslek lisesindeki öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüş ve önerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 33-50.
Berkant, H., G. ve Atılgan, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Journal of Educational Reflections, 1(1), 13-25.
Bradshaw, K. (2009). Teachers’ attitudes and concerns towards integrating students with special needs in regular classrooms: a united Arab emirates perspective. The Journal of the International Association of Special Education, 10(1), 49-55.
Brotons, M. (2001). Music therapy in the school system in Spain: a pilot project. Bulletin of the Council for Research in Music Education, (148), 19-30. Retrieved October 10, 2020, http://www.jstor.org/stable/40319074
Büyüköztürk, Ş., Erkan-Akgün, Ö., Demirel, F., Karadeniz, Ş. ve Kılıç-Çakmak, E. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. baskı). Pegem Akademi.
Canen, L. (2017). İşitme engellilere bas frekansların titreşimleri ile ritim öğretim metodu (Tez No. 464605) [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Cardona, C. M. (2009). Teacher education students’ beliefs of inclusion and perceived competence to teach students with disabilities in Spain. The Journal of The International Association of Special Education, 10(1), 33-41.
Ceylan, F. (2012). Okul öncesi dönem işitme engellilerde müzik eğitimi ile çocukların gelişim özellikleri üzerine terapötik bir çalışma (Tez No. 320402) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Chen, Y. (2007). A research procedure and study of elementary music curriculum for children with special needs in ınclusive music programs [Doctoral Dissertation, University of Idaho]. Moskova. https://digital.lib.uidaho.edu/
Çakır-Doğan, C. (2011). Türkiye'deki ilköğretim düzeyindeki eğitilebilir zihinsel engelliler için müzik eğitiminin durumu ve öğretim programı model önerisi (Tez No. 290572) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Çelik, P. (2014). Türkiye’de ve Avrupa’da 2000-2013 tarihleri arasında özel gereksinimli çocuklarla ilgili yapılmış olan müzik eğitimi çalışmalarının değerlendirilmesi (Tez No. 371141) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi-İzmir]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Dedeoğlu, S. (2018). Özel eğitimde müzik alanına ilişkin yapılmış olan bilimsel çalışmaların içerik analizi (Tez No. 528476) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Eren, B. (2012). Müzik eğitiminde kaynaştırma uygulamaları ve Orff-Schulwerk. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 14-25.
Esmer, B., Delican, B., Güneş, A. M., Tarım, K. ve Yılmaz, E. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencilerinin eğitimine ilişkin deneyimleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(5), 1601-1618.
Eyüpoğlu, G. (2019). Özel eğitim kurumlarında görev yapan müzik öğretmenlerinin bu kurumlardaki müzik eğitimine ve öğrencilere yönelik tutumlarının incelenmesi (Tez No. 538535) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi-Trabzon]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Fong, C. E. ve Jelas, Z. M. (2010). Music education for children with autism in Malaysia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9, 70-75. https://www.sciencedirect.com/
Fong, C. E. ve Lee, C. S. (2012). Communication responses of an Indian student with autism to music education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 65, 808-814. doi: 10.1016/j.sbspro.2012.11.203
Gök, R. (2013). Kaynaştırma eğitimi öğrencisi bulunan ilkokul sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetiminde karşılaştıkları zorluklar ve bu zorluklarla başa çıkma yöntemleri. (Tez No. 321934) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi-Antalya]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Gözün, Ö. ve Yıkmış, A. (2004). Öğretmen adaylarının kaynaştırma konusunda bilgilendirilmelerinin kaynaştırmaya yönelik tutumlarının değişimindeki etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 65- 77.
Güleryüz, B. (2014). Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırma eğitimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Tez No.361911) [Yüksek lisans tezi, Bülent Ecevit Üniversitesi-Zonguldak]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Güven, E. (2011a). Müzik dersleri ve kaynaştırma uygulaması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3), 709-718.
Güven, E. (2011b). Kaynaştırma uygulamasının yapıldığı sınıflarda işbirlikli öğrenmenin müzik öğretimi üzerindeki etkileri (Tez No. 279776) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Hahn, K. R. (2010). Inclusion of students with disabilities: preparation and practices of music educators [Doctoral Dissertation, The Pennsylvania State University]. Pennsylvania. https://etda.libraries.psu.edu/
Hammel, A. M. (2004). Inclusion strategies that work. Music Educators Journal, 90(5), 33-37.
Hines, S. W. (2000). The effects of motoric and non-motoric music instruction on reading and mathematics achievements of learning disabled students in kindergarten through ninth grade [Doctoral Dissertation, The University of North Carolina]. Greensboro. Dissertation Abstracts International, 61(05), 1777A.
Hwang, Y. ve Evans, D. (2011). Attitudes towards inclusion: gaps between belief and pratice. International Journal Of Special Education, 26(1), 136-146.
Kara, S. (2019). Özel eğitim öğretmenlerinin özel eğitim süreçlerinde müzik eğitimi entegrasyonuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 561103) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Karadayı, U. S. (2019). Başlangıç piyano öğretim sisteminin kaynaştırma öğrencileri üzerinde etkililiğinin incelenmesi (Tez No. 583532) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi-Erzurum]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Karaman, N. A. (2016). Görme engelliler okullarında çalışan müzik öğretmenlerinin müzik dersi öğretim programının ve ders içi etkinliklerin uygulanışına ilişkin görüşleri (Adana ili örneği) (Tez No.429434) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kargın, T. (2004). Kaynaştırma: tanımı, gelişimi ve ilkeleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 1-13.
Kargın, T., Güldenoğlu, B. ve Şahin, F. (2010). Genel eğitim sınıflarındaki özel gereksinimli öğrenciler için yapılması gereken uyarlamalara ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(4), 2381-2414.
Kurt, G. (2006). Zihinsel engelli çocuklarda müzik dinlemenin öğrenme üzerindeki etkisi (Tez No. 217692) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kutlu, M. (2018). Ortaokullar ve özel eğitim uygulama okullarında görev yapan müzik öğretmenlerinin özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilere ilişkin görüşleri (Tez No. 514400) [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi-Trabzon]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Önal, O. (2010). Otistik çocuklarda müzik eğitimi (Tez No. 308597) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi-Kırıkkale]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Önder, M. (2007). Sınıf öğretmenlerinin zihin engelli kaynaştırma öğrencileri için yaptıkları öğretimsel uyarlamaların belirlenmesi (Tez No. 215676) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi-Bolu]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Öner, A. K. (2006). Müziğin öğrenme güçlüğü çeken çocukların duyarlılıklarına etkisi (Tez No. 189296) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Öner, A. K. (2014). Açık anlatım yönteminin hafif düzeyde öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin müzik dersindeki ritmik beceri eğitimine etkisinin analizi (Tez No. 383620) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özbaba, N. (2000). Okul öncesi eğitimcilerin ve ailelerin özel eğitime muhtaç çocuklar ile normal çocukların entegrasyonuna (kaynaştırılmasına) karşı tutumları (Tez No. 102378) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (1997, 6 Haziran) Resmî gazete (sayı: 23011). https://orgm.meb.gov.tr/
Öztürk, C. ve Eratay, E. (2010). Eğitim uygulama okuluna devam eden zihin engelli öğrencilerin öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı hakkında görüşlerinin belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi, 10(2), 145-159.
Pontiff, E. (2004). Teaching special learners: ideas from veteran teachers in the music classroom. Teaching Music, 12(3), 52-58.
Praisner, C. L. (2003). Attitudes of elementary school principals toward the inclusion of students with disabilities. Exceptional Children, 69(2), 135–145. https://doi.org/10.1177/001440290306900201
Sarıçiftçi, S. (2019). Özel eğitim okullarında görev yapan müzik öğretmenlerinin mesleki doyumlarının ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Tez No. 570432) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi-Denizli]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Schumm , J. S. ve Vaughn, S. (1992). Planning for mainstreamed special education students: Perceptions of general classroom teachers. Exceptionality: A Special Education Journal, 3(2), 81-90.
Simpson, K. ve Keen, D. (2011). Music ınterventions for children with autism: narrative review of the literature. Journal of Autism and Developmental Disorders. 41. 1507-14. https://www.researchgate.net
Sönmez, A. (2017). Kaynaştırma öğrencilerine uygulanan müzik eğitimine ilişkin müzik öğretmenlerinin görüşleri (Tez No. 477472) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi-Kırıkkale]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Şendurur, Y. ve Akgül-Barış, D. (2002). Müzik eğitimi ve çocuklarda bilişsel başarı. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 165-174.
Tekgül, E. (2015). Özel eğitim sınıfı bulunan ortaokullardaki müzik öğretmenlerinin müzik öğretim programı ve uygulanışına ilişkin görüşleri (Ankara ili örneği) (Tez No. 397397) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Tekgül, E. (2020). Müzik etkinliklerinin kaynaştırma öğrencilerinin sosyal kabul düzeylerine etkisi (Tez No. 619960) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Turan, D. (2006). Özel eğitimde müzikten yararlanmada karşılaşılan sorunlarla ilgili öğretmen görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 188751) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Uçan, A. (2018). Müzik eğitimi (temel kavramlar-ilkeler-yaklaşımlar ve Türkiye’deki durum) (4. baskı). Arkadaş.
Varış, Y. A. ve Hekim, M. M. (2017). Özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(3), 29-42.
Vural, M. (2008). Kaynaştırma sınıf öğretmenlerinin öğretimin uyarlanmasına ilişkin yaptıkları çalışmaların belirlenmesi (Tez No. 215675) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi-Bolu]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Wong, M. W. Y. ve Chik, M. P. Y. (2016). Teaching students with special educational needs in ınclusive music classrooms: Experiences of Music Teachers in Hong Kong Primary Schools. Music Education Research, 18(2), 195-207. doi.org/10.1080/14613808.2015.1044509

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2021 Sanat Eğitimi Dergisi
