Abstract
Among the cities of culture where bozlaks in particular are produced as a type of uzun hava (unmetered folk song), Kırşehir, located in the Central Anatolia Region, holds a central position. The poets raised in this environment, each as valuable as the other, are of great importance to Kırşehir’s recognition as a city of culture and music. Neşet Ertaş, known as the Last Abdal, is also one of the irreplaceable folk poets that Kırşehir has produced.
This study comprises an analysis, in terms of makam and usul, of four randomly selected türküs (folk songs) by Neşet Ertaş that are not included in the Turkish Radio and Television Corporation (TRT) Turkish Folk Music (THM) Sheet Music Archive. The research attempts to reveal the defining makam and usul characteristics of these türküs according to the Arel-Ezgi theory of Turkish Art Music (TSM). In addition, information is given on the history of Kırşehir, the Turkish folk music of the Kırşehir region and its important representatives. The study evaluates and interprets the makam and usul structures with which the four Neşet Ertaş türküs are performed, and presents the results of the findings obtained accordingly. The survey model was used and archival research was conducted in the study.
Öz
Özellikle bir uzun hava türü olarak bozlakların üretildiği kültür şehirleri arasında, Orta Anadolu Bölgesi’nde yer alan Kırşehir, merkezi bir konumdadır. Kırşehir’in kültür ve müzik şehri olarak tanınmasında, bu ortamda yetişen ve hepsi birbirinden değerli ozanlar büyük öneme sahiptir. Son Abdal olarak bilinen Neşet Ertaş da Kırşehir’in yetiştirmiş olduğu yeri doldurulamaz halk ozanlarından bir tanesidir.
Bu çalışma, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Türk Halk Müziği (THM) Nota Arşivi’nde yer almayan Neşet Ertaş’a ait, rastgele seçilmiş dört türkünün makam ve usûl bakımından incelemesini içermektedir. Araştırmada Neşet Ertaş’a ait bu türkülerin Arel-Ezgi Türk Sanat Müziği (TSM) kuramına göre makam ve usûl bakımından belirleyici özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca Kırşehir tarihi, Kırşehir yöresi Türk halk müziği ve önemli temsilcileri hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmada incelenen dört Neşet Ertaş türküsünün hangi makam ve usûl yapısı ile seslendirildiği değerlendirilmiş, yorumlanmış ve bu doğrultuda elde edilen bulguların sonuçlarına yer verilmiştir. Çalışmada tarama modeli kullanılmış, arşiv araştırması yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kırşehir, Neşet Ertaş, Türk Halk Müziği, Makam, Usûl
References
Ak, A. Ş. (2014). Türk musikisi tarihi. (3. Baskı), Ankara: Akçağ yayınları. ISBN: 9789753384278
Altınok, B. Y. (2003). Öyküleriyle Kırşehir Türküleri, Destanları, Ağıtları. Ankara, Oba Yayıncılık.
Altınok, B. Y. (2013). Abdallar ve Neşet Ertaş. Türk Yurdu Dergisi, Sayı:306, Ankara.
Aslıyüce, E. (2009). Türk dilinin başşehri Kırşehir. İstanbul: Yesevi yayıncılık.
Bekki, S., Demirbaş, D. (2017). Son abdal Neşet Ertaş. Ankara: Kesit yayınları. ISBN: 978-605-9408-42-4
Değirmenci, E. (2017). 20. yüzyılın şairleri amca ile yeğen. Ankara: Öztepe matbaası.
Hoşsu, M. (1997). Geleneksel Türk Halk Müziği Nazariyatı. İzmir: Kombassan A.Ş. İstanbul.
Obruk, C. (1983). Kırşehirli Âşık Said. Ankara: Ulus matbaası.
Önal, H. (2018) Güzel Sanatlar Alanında Akademik Çalışmalar. 4.Bölüm. S.41-72. Gece Kitaplığı. Ankara.
Özavcı, K. (2014). Sanat Ve İcra Tekniği Açısından Neşet Ertaş ile Muharrem Ertaş Arasındaki Farklılıklar. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müzik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
Özkan, H.İ. (1984). Türk Mûsikisi Nazariyatı ve Usûlleri Kudüm Velveleleri. İstanbul. Ötüken Neşriyat
Özkan, İ. H. (1987). Türk Musikisi Nazariyatı ve Usûlleri. 2. Baskı, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
Parlak, E. (2013). Garip bülbül Neşet Ertaş hayatı sanatı eserleri. İstanbul: Demos yayınları.
Tarım, H. (1948). Tarihte Kırşehri - Gülşehri ve Babailer - Ahiler - Bektaşiler.İstanbul: Yeniçağ matbaası.
Tokel, B. B. (2012). Neşet Ertaş kitabı bozkırın tezenesi. İstanbul: Kapı yayınları.
Tura, Y. (1997), Türk Halk Müziğinde Karşılaşılan Ezgi Çizgilerinin İncelenmesi ve Sınıflandırılması. V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
Turhan, S., Kara, M., Nail, T., & Abdullah, G. (2007). Kırşehir halk müziği. Ankara: Kırşehir valiliği.
Uludağ, Süleyman (1988), Abdal. TDV İslam Ansiklopedisi. C/1, İstanbul.
Yener, S. (2000). Türk Halk Müziğinde Diziler ve İsimlendirilmesi. Müzikte 2000 Sempozyumu Bildirileri, s. 73, Ankara.
Yıldırım, Ali, Şimşek, Hasan, (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
Yöre, S. (2012). Kırşehir yöresi halk müziğinin kodları ve temsiliyeti. Uluslararası insan bilimleri dergisi 9(1), 563-584.
Ali Çekiç(Çekiç Ali) https://www.turkyurdu.com.tr/yazar-yazi.php?id=665 , Erişim Tarihi: 06.12.2021, 01:49.
Aslı Bozuk Deme türküsünün ses kaydı https://www.youtube.com/watch?v=45CwiaEsvCI, Erişim Tarihi: 31.05.2022: 22:43
Bayram Olsun türküsünün ses kaydı https://www.youtube.com/watch?v=mNh4Xk4V8yc, Erişim Tarihi: 31.05.2022, 22:40
Gel Sevelim türküsünün ses kaydı https://www.youtube.com/watch?v=RaCX99JnrKk, Erişim Tarihi: 31.05.2022: 22:34
Hicaz makamı https://islamansiklopedisi.org.tr/hicaz--musiki, Erişim Tarihi: 31.05.2022: 22:42.
Hüseyni makamı https://islamansiklopedisi.org.tr/huseyni, Erişim Tarihi: 31.05.2022: 22:45
Kahveyi Kavuranlar türküsünün ses kaydı https://www.youtube.com/watch?v=HfKhlr9jpMc Erişim Tarihi: 31.05.2022: 2255)
Muharrem Ertaş https://www.evrensel.net/haber/392301/muharrem-ertas-kimdir-muharremertasin-eserleri, Erişim Tarihi: 06.12.2021: 01:40
Neşet Ertaş http://www.uyanangenclik.com/index.php?topic=26942.0;wap2, E.T. 20.05.2022. 23:05
Neşet Ertaş https://web.archive.org/web/20210329202131/https://islamansiklopedisi.org.tr/ertas-neset Erişim Tarihi: 31.05.2022: 22:46.
Nim Sofyan Usûl Darpları https://islamansiklopedisi.org.tr/nim-sofyan, Erişim Tarihi: 08.12.2021, 19:30.
Segâh Makamı Tanımı https://islamansiklopedisi.org.tr/nim-sofyan, Erişim Tarihi: 16.05.2022, 14:35
Uşak makamı Tanımı https://islamansiklopedisi.org.tr/ussak, Erişim Tarihi: 31.05.2022, 22:30

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2022 Sanat Eğitimi Dergisi
